Dondurularak Kurutulmuş Kedi Ödülü Nedir? Nasıl ve Ne Kadar Verilmeli?

Hafif yapısı ve küçük parçaları nedeniyle dondurularak kurutulmuş kedi ödülü, ilk bakışta kalorisiz veya istenildiği kadar verilebilecek bir atıştırmalık gibi görünebilir. Üstelik bazı ürünlerin yalnızca tavuk, hindi, somon ya da ciğer gibi tek bir içerikten oluşması, miktar konusunda daha rahat davranılmasına yol açabilir. Oysa suyu büyük ölçüde uzaklaştırılan bu ürünler küçük hacimde yoğun enerji ve besin içerebilir; bu nedenle verilen parça sayısı kadar ürünün kalorisi ve kedinin günlük enerji ihtiyacı da önemlidir.

Farklı paketlerde “treat”, “topper”, “freeze-dried raw”, “complete food” veya “complementary food” gibi ifadeler görülebilir. Bu tanımlar aynı anlama gelmez ve ürünün nasıl kullanılacağını doğrudan etkiler. Bu rehberde dondurularak kurutulmuş kedi ödülünün nasıl üretildiğini, diğer ürünlerden farkını, hangi amaçlarla kullanılabileceğini, günlük miktarın nasıl hesaplanacağını ve özellikle yavru, kilolu ya da kronik hastalığı bulunan kedilerde nelere dikkat edilmesi gerektiğini bulabilirsiniz.

Dondurularak Kurutulmuş Kedi Ödülü Nedir?

Dondurularak kurutma veya freeze-drying, besinin önce düşük sıcaklıkta dondurulduğu, ardından düşük basınç altında içindeki donmuş suyun büyük bölümünün sıvı hâle gelmeden uzaklaştırıldığı bir işlemdir. Bu süreç “liyofilizasyon” olarak da adlandırılır.

Üründeki nemin büyük bölümü çıkarıldığı için ortaya hafif, gözenekli, kolay kırılabilen ve raf ömrü daha uzun bir yapı çıkar. Dondurularak kurutulmuş ürünler çoğunlukla buzdolabında saklanmadan ambalajında muhafaza edilebilir. Ancak açıldıktan sonra paketin kapalı tutulması ve ürünün nemden korunması gerekir.

Kedi ödüllerinde kullanılan başlıca içerikler şunlardır:

• Tavuk eti
• Hindi eti
• Ördek
• Tavşan
• Sığır eti
• Kuzu eti
• Somon
• Ton balığı
• Karides
• Tavuk veya sığır karaciğeri
• Kalp ve diğer sakatatlar
• Birden fazla hayvansal proteinin karışımı

Bazı ürünler yalnızca tek bir hayvansal içerikten oluşurken bazıları et, organ, kemik, vitamin, mineral veya bitkisel bileşenler içerebilir. Bu nedenle “freeze-dried” ifadesi ürünün içeriğini değil, uygulanan kurutma yöntemini tanımlar.

Chewy’nin kedi beslenmesi rehberinde, dondurularak kurutulmuş ürünlerin raf dayanımının yüksek olabileceği ve ürüne göre kuru ya da su eklenerek sunulabileceği belirtilir. Bununla birlikte, bir ürünün dondurularak kurutulmuş olması onun otomatik olarak tam, dengeli veya her kedi için uygun olduğu anlamına gelmez.

Dondurularak kurutma besini pişirir mi?

Hayır. Dondurularak kurutma, geleneksel pişirme işlemi değildir. Bazı ürünlerde kullanılan etler işlemden önce pişirilmiş olabilirken bazıları “freeze-dried raw”, yani dondurularak kurutulmuş çiğ ürün olarak satılır.

Bu ayrım ürün güvenliği açısından önemlidir. Pakette yalnızca “freeze-dried” yazması, içeriğin pişmiş olduğunu göstermez. Ürünün çiğ mi yoksa ısıl işlem görmüş mü olduğunu anlamak için etiket üzerindeki açıklamalar ve üretici bilgileri kontrol edilmelidir.

Dondurularak kurutulmuş ürünler besin değerini tamamen korur mu?

Düşük sıcaklıkta yapılan işlem ürünün tat, koku, doku ve bazı besin özelliklerinin korunmasına yardımcı olabilir. Ancak bu, bütün besinlerin yüzde yüz değişmeden kaldığı veya ürünün yaş ve kuru mamalardan daha besleyici olduğu anlamına gelmez.

Nihai besin değeri şu faktörlere bağlıdır:

• Kullanılan ham maddeler
• Üretim sıcaklığı ve süresi
• Ürünün çiğ veya pişmiş olması
• Saklama koşulları
• Paketin açıldıktan sonra nem ve havayla teması
• Formüle vitamin ve mineral eklenip eklenmemesi
• Ürünün yalnızca ödül mü yoksa tam mama mı olduğu

Bir kedi ödülünü değerlendirirken üretim yöntemi kadar içerik, kalori, besinsel yeterlilik ve kullanım amacı da incelenmelidir.

Dondurularak Kurutulmuş, Dehidre, Dondurulmuş ve Kuru Ürünler Arasındaki Fark

“Dondurulmuş” ve “dondurularak kurutulmuş” ifadeleri benzer görünse de farklı ürünleri tanımlar. Dehidre ürünler ve klasik kuru mamalar da ayrı üretim yöntemleriyle hazırlanır.

Dondurularak kurutulmuş bir kedi ödülü, buzdolabının dondurucu bölümüne konularak hazırlanmış ev yapımı “donmuş ödül” ile aynı değildir. Donmuş ödülde su ürünün içinde kalır; freeze-dried üründe ise nemin büyük kısmı uzaklaştırılır.

Dehidre ürünlerde su çoğunlukla ısı ve hava akımıyla azaltılır. Dondurularak kurutmada daha düşük sıcaklık ve farklı bir basınç yöntemi kullanılır. Ancak iki ürün de düşük nemli olduğundan ambalaj açıldıktan sonra nemden korunmalıdır.

Ödül, Topper ve Tam Mama Arasındaki Ayrım

Dondurularak kurutulmuş ürün seçerken yapılması gereken ilk şey, ürünün hangi amaçla üretildiğini anlamaktır. Benzer görünen iki paket tamamen farklı kullanım talimatlarına sahip olabilir.

Dondurularak kurutulmuş ödül

Ödül ürünleri, kedinin temel beslenme ihtiyacını karşılamak için değil; eğitim, oyun, bağ kurma veya ara sıra lezzet sunma amacıyla hazırlanır. Çoğunlukla tamamlayıcı besindir ve günlük ana öğünün yerini almamalıdır.

Tek içerikli tavuk veya ciğer parçaları bu grupta bulunabilir. Tek bir içerikten oluşmaları onları tam ve dengeli mama hâline getirmez. Yalnızca kas etiyle uzun süre ana öğün oluşturmak kalsiyum, vitamin, mineral ve bazı esansiyel besinler açısından ciddi dengesizlik yaratabilir.

Dondurularak kurutulmuş topper

Topper, ana mamanın üzerine küçük miktarda eklenen lezzet artırıcı üründür. Bazı kedilerde iştahı desteklemek veya yeni mamayı daha kabul edilebilir hâle getirmek için kullanılabilir.

Topper da çoğunlukla tamamlayıcıdır. Ana mamanın üzerine serpilmesi, içerdiği kalorilerin hesaba katılmayacağı anlamına gelmez. Her gün fazla miktarda kullanılırsa kedinin tam mamasını daha az yemesine, kilo almasına veya tedavi diyetinin dengesinin bozulmasına neden olabilir.

Dondurularak kurutulmuş tam mama

Bazı freeze-dried ürünler ana öğün olarak kullanılmak üzere formüle edilir. Bu ürünlerde kedinin yaşam evresine uygun besinsel yeterlilik veya “complete and balanced” benzeri bir beyan bulunmalıdır.

Tam mama olarak satılan ürünün servis öncesinde suyla karıştırılması gerekebilir. Kullanılacak su miktarı, günlük porsiyon ve bekletme süresi üreticinin talimatına göre uygulanmalıdır.

Tamamlayıcı ürün

“Complementary”, “supplementary”, “tamamlayıcı yem” veya yalnızca “treat” olarak etiketlenen bir ürün, kedinin bütün beslenme ihtiyaçlarını karşılamaz. International Cat Care’ın yaş ve kuru mama rehberi, tamamlayıcı yiyeceklerin genellikle ödül niteliğinde olduğunu ve kedinin diyetinin küçük bir bölümünü oluşturması gerektiğini vurgular.

Bir pakette tavuk, somon veya ciğer fotoğrafının bulunması ürünün ana öğün olarak kullanılabileceğini göstermez. Etiket üzerindeki besinsel yeterlilik beyanı ve besleme talimatı mutlaka okunmalıdır.

Dondurularak Kurutulmuş Kedi Ödülünün Avantajları

Dondurularak kurutulmuş ödüller doğru ürün seçilip ölçülü kullanıldığında günlük bakım ve eğitim sırasında pratik olabilir.

Güçlü koku ve lezzet sunabilir

Nem uzaklaştırıldığı için hayvansal içeriğin kokusu ve tadı küçük bir parçada yoğun hissedilebilir. Bu özellik, seçici kedilerin ilgisini çekebilir. Ancak iştahsız bir kedinin yalnızca ödülle beslenmesi doğru değildir; uzayan iştahsızlığın altında ağrı, mide bulantısı, diş hastalığı, böbrek hastalığı veya başka bir sağlık sorunu bulunabilir.

Eğitimde küçük parçalara bölünebilir

Gözenekli yapıdaki ürünlerin bir kısmı kolayca küçük parçalara ayrılabilir. Böylece taşıma çantasına girme, tırnak kontrolüne izin verme, tartıya çıkma veya hedef çubuğunu takip etme gibi davranışlar küçük ödüllerle desteklenebilir.

Eğitim sırasında amaç kediyi büyük miktarda beslemek değildir. Çok küçük bir kırıntı bile yüksek değerli bir ödül görevi görebilir.

Mama üzerine az miktarda eklenebilir

Toz hâline getirilen küçük bir miktar, kedinin alışmakta zorlandığı tam mamanın üzerine serpilebilir. Bu yöntem özellikle mamanın tamamını ödülle kaplamak yerine hafif bir koku eklemek için kullanılmalıdır.

Kedi yalnızca ödüllü bölümleri yiyip ana mamayı bırakıyorsa kullanılan miktar azaltılmalı ve altta yatan iştah sorunu değerlendirilmelidir.

İçerik listesi kısa olabilir

Tek içerikli ürünler, etiketi okumayı kolaylaştırabilir. Tavuk, hindi, tavşan veya belirli bir balık türünden oluşan ürünlerde hangi proteinin kullanıldığı daha açık olabilir.

Ancak “tek içerikli” ifadesi her kedi için güvenli anlamına gelmez. Tavuk alerjisi bulunan bir kedi için yüzde yüz tavuktan oluşan ürün uygun değildir. Aynı şekilde kronik böbrek hastalığı bulunan bir kedide fosfor içeriği yüksek olabilecek organ veya kemik bazlı ürünler sorun yaratabilir.

Saklaması ve taşıması pratik olabilir

Dondurularak kurutulmuş ürünlerin çoğu hafif ve raf dayanımı yüksek olacak şekilde paketlenir. Eğitim sırasında taşınabilir, porsiyonlanabilir ve buzdolabı gerektirmeden saklanabilir.

Bu avantaj yalnızca ürün kuru kaldığı sürece geçerlidir. Paket açık bırakılırsa veya içine nem girerse doku, koku ve mikrobiyolojik güvenlik olumsuz etkilenebilir.

Olası Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dondurularak kurutulmuş kedi ödülü doğal görünebilir; ancak “doğal”, “çiğ”, “tek içerikli” veya “yüksek proteinli” ifadeleri risksiz olduğu anlamına gelmez.

Küçük hacimde yüksek kalori içerebilir

Su uzaklaştırıldığında ürün hafif ve küçük görünür. Bu nedenle birkaç parça önemsiz miktar gibi algılanabilir. Oysa bir parça ödülün kalorisi, ürünün içeriğine ve boyutuna göre değişebilir.

Özellikle ciğer, yağlı et veya birden fazla hayvansal bileşen içeren ürünler enerji bakımından yoğun olabilir. Gün boyunca eğitim, mama üzerine topper ve elde ödül verme birlikte uygulandığında toplam miktar kolayca artabilir.

Besin dengesini bozabilir

Tamamlayıcı ödüller, tam mamadaki vitamin ve mineral dengesine sahip değildir. Fazla ödül verilen bir kedi ana mamasını daha az tüketebilir. Böylece günlük kalorisi yeterli görünse bile gerekli besinleri uygun dengede alamayabilir.

Özellikle yavru kedilerde ana mamadan gelen besinlerin yerini fazla miktarda ödülün alması büyüme döneminin besin dengesini bozabilir.

Su alımını artırmaz

Freeze-dried ürünlerin nemi düşüktür. Kuru şekilde verilen ödül, yaş mama gibi su kaynağı değildir. Kedinin günlük sıvı alımını desteklemek gerekiyorsa ödüle az miktarda su eklemek yardımcı olabilir; ancak bu yöntem kedinin ana beslenmesindeki düşük nemi tek başına telafi etmeyebilir.

Kedinin önünde her zaman temiz içme suyu bulunmalıdır. Kronik böbrek hastalığı, idrar yolu problemi veya tekrarlayan kabızlığı bulunan kedilerde sıvı alımı veteriner hekimle ayrıca değerlendirilmelidir.

Çiğ içerikli ürünlerde mikrobiyolojik risk bulunabilir

Dondurularak kurutma işlemi suyu azaltır, ancak her ürün için tam bir sterilizasyon yöntemi olarak kabul edilmemelidir. “Freeze-dried raw” olarak satılan ürünlerde ham madde veya üretim sürecine bağlı olarak Salmonella, Listeria ya da başka mikroorganizmalarla kontaminasyon riski tamamen ortadan kalkmayabilir.

Petco’nun çiğ pet ürünleri rehberi, çiğ ürünlerde bulunan bakterilerin hem hayvanlar hem de ürünü hazırlayan kişiler açısından risk oluşturabileceğini belirtir. International Cat Care da özellikle yavru kedilerde çiğ beslenmenin hem besinsel yetersizlik hem de enfeksiyon riski taşıyabileceğini vurgular.

Daha dikkatli olunması gereken evler şunlardır:

• Küçük çocuk bulunan evler
• Hamile bireylerin yaşadığı evler
• Yaşlı kişilerin bulunduğu evler
• Bağışıklığı baskılanmış kişilerin yaşadığı evler
• Kemoterapi veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan bireylerin bulunduğu evler
• Bağışıklık sistemi zayıf kedilerin bulunduğu evler

Bu koşullarda pişmiş içerikli ticari ödüller daha uygun olabilir. Seçim veteriner hekimle değerlendirilmelidir.

Büyük veya sert parçalar boğulma riski oluşturabilir

Bazı freeze-dried parçalar hafif olmasına rağmen iri veya sert olabilir. Özellikle hızlı yiyen, diş problemi bulunan ya da çiğnemeden yutmaya çalışan kedilerde parça küçültülmelidir.

Ödül ilk kez verilirken kedi gözetim altında tutulmalıdır. Solunum güçlüğü, ağzını patisiyle çekiştirme, yoğun salya, öğürme veya morarma görülürse acil veteriner desteği gerekir.

Sindirim sorunlarına yol açabilir

Yeni veya yoğun hayvansal içerikler bazı kedilerde şu belirtilere neden olabilir:

• Kusma
• İshal
• Yumuşak dışkı
• Gaz
• Karın rahatsızlığı
• İştahsızlık
• Dışkılama sıklığında değişiklik

İlk denemede küçük bir parça verilmesi, kedinin ürünü tolere edip etmediğini gözlemlemeyi kolaylaştırır. Bir seferde çok sayıda parça vermek, olası reaksiyonun hangi miktarda başladığını anlamayı zorlaştırır.

Alerji veya intolerans gelişebilir

Dondurularak kurutulmuş olması, proteinin alerjen özelliğini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Tavuk proteinine reaksiyon gösteren bir kedi, dondurularak kurutulmuş tavuk ödülüne de tepki verebilir.

Kaşıntı, kulak problemi, yüz çevresinde kızarıklık, kusma veya ishal gelişirse ürün kesilmeli ve veteriner hekimle görüşülmelidir. Yüzde şişme, nefes alma güçlüğü veya çökme acil durumdur.

Doğru Dondurularak Kurutulmuş Kedi Ödülü Nasıl Seçilir?

Ürün seçimi yalnızca paketin ön yüzündeki et fotoğrafına veya “premium” ifadesine göre yapılmamalıdır.

Kullanım amacını belirleyin

Öncelikle ürünü neden almak istediğinizi netleştirin:

• Eğitim sırasında küçük ödül vermek
• Ana mamanın üzerine koku eklemek
• İlacı küçük bir lokma içinde sunmak
• Kedinin oyun ve arama davranışını desteklemek
• Ara sıra farklı bir lezzet sunmak

Amaç ana öğünse, ödül değil, yaşam evresine uygun tam ve dengeli bir mama seçilmelidir.

İçerik listesini okuyun

Tek içerikli ürünlerde kullanılan hayvansal kaynağın açıkça yazılması önemlidir. Karışık ürünlerde ise bütün protein, organ, yağ ve katkı bileşenleri kontrol edilmelidir.

Aşağıdaki sorular yardımcı olabilir:

• Protein kaynağı açıkça belirtilmiş mi?
• Et dışında karaciğer, kalp veya kemik bulunuyor mu?
• Tuz, aroma, şeker veya gereksiz renklendirici eklenmiş mi?
• Soğan, sarımsak veya kedi için uygun olmayan baharatlar var mı?
• Kedi daha önce bu proteini tüketti mi?
• Bilinen bir gıda alerjeni içeriyor mu?
• Ürün çiğ mi, pişmiş mi?
• Yalnızca kediler için mi, yoksa kedi ve köpek için ortak mı üretilmiş?

Kedi ve köpek için ortak satılan tek içerikli et ödülleri kullanılabilir olsa da parça boyutu ve günlük miktar kediye göre ayarlanmalıdır. Köpek paketindeki besleme önerileri kedi için doğrudan uygulanmamalıdır.

Kalori bilgisini kontrol edin

Etikette şu ifadelerden biri aranabilir:

• kcal/kg
• kcal/100 g
• kcal/adet
• kcal/parça
• Paket başına toplam kalori

Parça başına kalori yazmıyorsa ürünün kilogram başına enerji değeri ve parçaların ortalama ağırlığı kullanılarak yaklaşık hesap yapılabilir. Kalori bilgisi hiç bulunmuyorsa üreticiden bilgi istenebilir.

Ödül mü, tamamlayıcı mı, tam mama mı olduğunu doğrulayın

Ürün “treat”, “snack”, “topper” veya “complementary” olarak etiketlenmişse ana öğün yerine kullanılmamalıdır. “Complete” ifadesi bulunan ürünlerde bile kedinin yaşam evresine uygunluk ve servis talimatı kontrol edilmelidir.

Üretici ve kalite kontrol bilgilerini inceleyin

Güvenilir bir üretici şu bilgileri açıkça paylaşabilmelidir:

• Üretim yeri
• İçeriklerin kaynağı
• Parti veya lot numarası
• Son kullanma tarihi
• Saklama talimatı
• Kalori değeri
• Ürünün çiğ veya pişmiş olduğu
• Kalite ve mikrobiyolojik testler
• Geri çağırma durumunda iletişim bilgileri

Paket hasarlıysa, vakumu bozulmuşsa, ürün nemlenmişse veya alışılmadık bir koku taşıyorsa kullanılmamalıdır.

Dondurularak Kurutulmuş Kedi Ödülü Nasıl Verilir?

Ürünün verilme şekli kullanım amacına, parça büyüklüğüne ve üreticinin talimatına göre değişebilir.

Doğrudan ödül olarak verme

Kedi parçayı rahatça çiğneyebiliyorsa ürün doğrudan verilebilir. İlk denemede çok küçük bir parça sunulmalı ve kedi gözlemlenmelidir.

İri parçalar parmakla ufalanabilir veya temiz bir bıçakla küçültülebilir. Sert ürünü zorla kedinin ağzına koymak doğru değildir.

Eğitim sırasında kullanma

Eğitim ödülünün büyük olması gerekmez. Bir parçayı birkaç küçük bölüme ayırmak, aynı kaloriyle daha fazla davranışı ödüllendirmeyi sağlar.

Şu uygulamalarda kullanılabilir:

• Taşıma çantasına gönüllü girme
• Tırnak kontrolüne izin verme
• Tarağa yaklaşma
• İsmi söylendiğinde sahibine yönelme
• Tartıya çıkma
• Hedef çubuğunu takip etme
• Veteriner muayenesi için alıştırma yapma

Ödül, istenen davranışın hemen ardından verilmelidir. Günlük eğitim için ayrılan bütün parçalar önceden bir kaba konursa miktarın farkında olmadan aşılması önlenebilir.

Mama üzerine topper olarak ekleme

Bir veya iki küçük parçayı ezerek ana mamanın üzerine serpmek, lezzeti artırabilir. Amaç mamanın yüzeyini kalın bir ödül tabakasıyla kaplamak değil, hafif bir koku eklemektir.

Kedi yalnızca üstteki ödülü yiyip mamayı bırakıyorsa miktar azaltılmalıdır. Sürekli topper olmadan yemek yemeyi reddetmeye başladıysa bu davranışın pekişmiş olabileceği veya iştahı etkileyen bir sağlık sorunu bulunabileceği düşünülmelidir.

Bulmaca oyuncaklarında kullanma

Küçük ve kuru parçalar uygun bir bulmaca oyuncağına veya ev içinde güvenli arama noktalarına yerleştirilebilir. Böylece ödül yalnızca kalori sunmak yerine koklama, arama ve problem çözme davranışını da destekler.

Parçaların oyuncak içinde sıkışmayacak ve kedinin ağzına uygun boyutta olmasına dikkat edilmelidir.

Su ekleyerek verme

Ürünün etiketinde kuru şekilde verilebileceği yazıyorsa ödülü mutlaka ıslatmak gerekmez. Ancak diş hassasiyeti bulunan veya kuru dokuyu sevmeyen kedilerde küçük miktarda ılık suyla yumuşatılabilir.

Su eklerken:

1. Yalnızca o öğünde tüketilecek miktarı hazırlayın.
2. Temiz içme suyu kullanın.
3. Üretici bir oran belirtiyorsa bu talimata uyun.
4. Ürünün suyu çekmesi için kısa süre bekleyin.
5. Yenmeyen ıslatılmış ürünü uzun süre oda sıcaklığında bırakmayın.
6. Kullanılan kabı sıcak su ve uygun deterjanla yıkayın.

Su eklemek ödül ürününü tam ve dengeli mamaya dönüştürmez. Yalnızca dokusunu ve nemini değiştirir.

İlaç vermek için kullanma

Bazı kedilerde küçük bir parça ödül, tabletin verilmesini kolaylaştırabilir. Ancak ilaç ezilmeden veya gıdayla karıştırılmadan önce veteriner hekime danışılmalıdır. Bazı ilaçlar bölünmemeli, ezilmemeli veya belirli yiyeceklerle birlikte verilmemelidir.

İlacın tamamının yutulduğundan emin olunmalıdır. Büyük miktarda ödül içine saklamak, kedinin ilacı bırakıp yalnızca yiyeceği tüketmesine neden olabilir.

Dondurularak Kurutulmuş Kedi Ödülü Ne Kadar Verilmeli?

Bütün kediler ve bütün ürünler için geçerli sabit bir “günde kaç parça” sayısı yoktur. Bir markadaki küçük parça 1 kilokalori içerirken başka bir üründeki büyük parça birkaç kat daha fazla kalori sağlayabilir.

Genel yaklaşım, tüm ödül ve tamamlayıcı yiyeceklerden gelen kalorilerin kedinin günlük enerji alımının yüzde 10’unu aşmamasıdır. Ana beslenmenin yaklaşık yüzde 90’ı yaşam evresine uygun tam ve dengeli mamadan gelmelidir.

Petco’nun kedi ödülü miktarı rehberi de kilo artışı ve besin dengesizliğini önlemek için toplam ödül kalorilerinin günlük kalorinin en fazla yüzde 10’u civarında tutulmasını önerir.

Yüzde 10 kuralı nasıl uygulanır?

İlk adım kedinin günlük toplam kalori ihtiyacını belirlemektir. Bu değer yaş, kilo, vücut kondisyonu, kısırlaştırma durumu, aktivite ve hastalıklara göre değişebilir.

Mama paketindeki besleme tablosu başlangıç noktası olabilir; en doğru günlük hedef veteriner hekim tarafından belirlenebilir.

Örneğin günlük enerji hedefi 200 kcal olan bir kedi için:

Bu kedinin bütün ödüllerden alacağı toplam enerji günde en fazla yaklaşık 20 kcal olmalıdır. Bu 20 kcal yalnızca freeze-dried ödülü değil; krem ödül, diş ödülü, masa yiyeceği ve diğer atıştırmalıkları da kapsar.

Örnek kalori tablosu

Bu tablo örnektir; kedinin gerçek günlük enerji ihtiyacını göstermez. Aynı kilodaki iki kedinin aktivitesi, yaşı ve vücut kondisyonu farklı olduğunda kalori ihtiyacı da değişebilir.

Parça sayısı nasıl hesaplanır?

Parça başına kalori etikette yazıyorsa şu formül kullanılabilir:

Örnek:

• Günlük toplam enerji ihtiyacı: 200 kcal
• Ödüller için yüzde 10 sınırı: 20 kcal
• Bir ödül parçası: 2 kcal

Ancak 10 parça ulaşılması gereken hedef değil, bütün diğer ödüller hesaba katılmadığında teorik üst sınırdır. Kedi aynı gün 6 kcal değerinde başka bir ödül tükettiyse freeze-dried ürün için 14 kcal kalır:

Kilo almaya yatkın, az hareketli veya tedavi diyeti kullanan kedilerde güvenli miktar bu üst sınırdan daha düşük olabilir.

Etikette yalnızca kcal/kg yazıyorsa nasıl hesaplanır?

Önce gram başına kalori bulunur:

Örneğin ürün 4.800 kcal/kg ise:

Daha sonra birkaç parçanın ağırlığı mutfak terazisiyle ölçülebilir. On parça toplam 5 gram geliyorsa bir parçanın ortalama ağırlığı 0,5 gramdır:

Günlük ödül sınırı 20 kcal olan bir kedide:

Parçaların büyüklükleri eşit değilse parça sayısı yerine toplam gram miktarını ölçmek daha güvenilir olur.

Yüzde 10 bir hedef değil, üst sınırdır

Kedinin her gün kalorisinin yüzde 10’unu ödüllerden alması gerekmez. Ödül eğitim veya zenginleştirme amacıyla veriliyorsa mümkün olan en küçük etkili miktar tercih edilebilir.

Bazı günler hiç ödül verilmemesi de normaldir. Kedinin günlük kuru mamasından birkaç taneyi ayırıp eğitim ödülü olarak kullanmak, ek kalori vermeden davranış eğitimini sürdürmenin bir yoludur.

Yaşa ve Sağlık Durumuna Göre Kullanım

Yavru kediler

Yavru kediler hızlı büyüme nedeniyle tam ve dengeli yavru kedi mamasına ihtiyaç duyar. Ödüllerin ana mamanın yerini alması; kalsiyum, fosfor, taurin, vitamin ve diğer temel besinlerin dengesini bozabilir.

Yavru kedilerde:

• Çok küçük ve kolay çiğnenen parçalar seçilmelidir.
• İlk deneme tek ve küçük bir parçayla yapılmalıdır.
• Ödül kalorileri günlük beslenmeye dâhil edilmelidir.
• Çiğ içerikli ürünlerin mikrobiyolojik riski dikkate alınmalıdır.
• Tam yavru kedi maması ana besin kaynağı olarak korunmalıdır.

İshal, kusma veya iştahsızlık yavru kedilerde yetişkinlere göre daha hızlı sıvı kaybına yol açabilir. Belirtiler ortaya çıkarsa veteriner değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Yetişkin kediler

Sağlıklı yetişkin kedilerde ürün, günlük kalori sınırı içinde eğitim veya ara sıra lezzet amacıyla kullanılabilir. Kedinin kilosu, dışkısı, iştahı ve deri-tüy durumu izlenmelidir.

Ödül her gün veriliyorsa miktarın mama porsiyonuna yansıtılması gerekir. Ancak tam mamayı aşırı azaltmak besin dengesini bozabileceğinden kilo yönetimi veteriner önerisiyle yapılmalıdır.

Yaşlı kediler

Yaşlı kedilerde diş kaybı, ağız ağrısı, böbrek hastalığı, sindirim hassasiyeti veya kas kaybı bulunabilir. Sert parçalar ufalanabilir veya suyla yumuşatılabilir. Çiğneme güçlüğü yeni başladıysa yalnızca dokuyu değiştirmek yerine ağız ve diş muayenesi yaptırılmalıdır.

Yaşlı kedinin iştahı azaldığında yalnızca lezzetli ödüllerle beslenmeye çalışılması altta yatan hastalığın fark edilmesini geciktirebilir.

Fazla kilolu kediler

Dondurularak kurutulmuş ödüller küçük göründüğü için fazla kilolu kedilerde fark edilmeden ek kalori yaratabilir. Günlük ödül miktarı önceden ayrılmalı ve gün içinde bu kabın dışına çıkılmamalıdır.

Kilo kontrolünde şu yöntemler kullanılabilir:

• Parçaları daha küçük bölmek
• Ana mamanın bir kısmını eğitim ödülü yapmak
• Ödülü arama oyunlarında kullanmak
• Toplam kaloriyi kaydetmek
• Kediyi düzenli tartmak
• Ödül kalorilerini günlük planda hesaba katmak

Kilo verme programında ana mama miktarı ve ödül sınırı veteriner hekim tarafından belirlenmelidir.

Gıda alerjisi bulunan kediler

Tek içerikli ürünler alerji yönetiminde kullanışlı görünebilir; ancak seçilen protein kedinin alerjeni olmamalıdır. Veteriner kontrollü eliminasyon diyeti sırasında reçete edilen mama dışında küçük bir ödül bile testin sonucunu bozabilir.

Eliminasyon diyeti uygulanan kedilere ödül vermeden önce veteriner hekime danışılmalıdır. Uygun görülürse reçeteli mamanın yaş formu küçük porsiyonlar hâlinde kullanılabilir veya kuru mamanın günlük miktarından ayrılan taneler ödül yapılabilir.

Kronik böbrek hastalığı bulunan kediler

Et, sakatat veya kemik içeren ödüller fosfor ve protein açısından yoğun olabilir. Böbrek hastalığı için hazırlanmış terapötik mamanın üzerine kontrolsüz şekilde eklenmeleri diyetin hedeflenen besin dengesini değiştirebilir.

Böbrek hastası kedide ürünün yalnızca “doğal” veya “tek içerikli” olması yeterli değildir. Fosfor, sodyum, kalori ve kedinin hastalık evresi birlikte değerlendirilmelidir.

İdrar yolu problemi bulunan kediler

Üriner tedavi mamaları idrarın mineral yoğunluğu ve pH dengesi üzerinde belirli bir etki oluşturmak üzere formüle edilir. Tedavi mamalarının yanında verilen kontrolsüz ödüller bu etkinin azalmasına yol açabilir.

Mesane taşı, kristal veya tekrarlayan idrar yolu problemi bulunan kedilerde veteriner hekime danışılmadan topper ya da freeze-dried ödül eklenmemelidir.

Diyabetli kediler

Diyabet yönetiminde toplam kalori, öğün saatleri, insülin uygulaması ve besin içeriğinin tutarlı olması önemlidir. Tek içerikli et ödülleri düşük karbonhidratlı olabilir, ancak bu her diyabetli kedi için serbestçe kullanılabilecekleri anlamına gelmez.

Ödül miktarı günlük enerji planına eklenmeli ve insülin düzenini değiştirecek ani beslenme değişikliklerinden kaçınılmalıdır.

Pankreas veya hassas sindirim sorunu bulunan kediler

Yağlı et ve bazı organ ödülleri hassas kedilerde kusma, ishal veya karın rahatsızlığına neden olabilir. Geçmişte pankreatit, kronik enteropati veya tekrarlayan sindirim problemi bulunan kedilerde yeni ürün veteriner hekime danışılarak kullanılmalıdır.

Bağışıklık sistemi zayıf kediler

FIV, FeLV, kanser, ağır kronik hastalık veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı bulunan kediler enfeksiyonlara karşı daha hassas olabilir. Bu kedilerde çiğ dondurularak kurutulmuş ürünler yerine uygun şekilde pişirilmiş ve güvenilir kalite kontrolünden geçmiş seçenekler tercih edilebilir.

Saklama ve Hijyen Kuralları

Düşük nemli ürünler dayanıklı görünse de yanlış saklama küflenme, bozulma veya kontaminasyon riskini artırabilir.

Paketi sıkıca kapatın

Her kullanımdan sonra kilitli ambalaj tamamen kapatılmalıdır. Orijinal paket hasar görmüşse ürün temiz, kuru ve hava geçirmeyen bir kaba aktarılabilir. Ürün bilgileri, lot numarası ve son kullanma tarihi kaybolmamalıdır.

Nemden uzak tutun

Ürüne ıslak elle dokunmayın ve pakete nemli kaşık koymayın. Nemlenen parçalar paketin geri kalanını da etkileyebilir.

Serin ve kuru yerde saklayın

Doğrudan güneş ışığı, ocak yakını, sıcak araç içi ve nemli banyo dolapları uygun değildir. Üretici buzdolabı önermedikçe kuru ürünün buzdolabında tutulması yoğuşmaya ve nemlenmeye yol açabilir.

Çiğ ürünlerde el hijyenine dikkat edin

Freeze-dried raw ürünlere dokunduktan sonra eller su ve sabunla yıkanmalıdır. Ürünün temas ettiği kap, tezgâh ve ölçü aletleri temizlenmelidir. Kedinin ürünü ev içinde farklı yüzeylere taşımasına izin verilmemesi de çapraz bulaşma riskini azaltabilir.

Islatılmış ürünü bekletmeyin

Su eklenen ödül artık düşük nemli, raf dayanımlı hâlini korumaz. Kedinin yemediği ıslatılmış ürün üreticinin belirttiği süreden fazla oda sıcaklığında bırakılmamalıdır.

Son kullanma ve görünüm kontrolü yapın

Şu durumlarda ürünü vermeyin:

• Son kullanma tarihi geçmişse
• Paket yırtılmış veya şişmişse
• Ürün nemli ve yapışkan hâle gelmişse
• Küf görülüyorsa
• Rengi olağandışı değişmişse
• Keskin, ekşi veya bozuk bir koku varsa
• Böceklenme fark edilmişse
• Ürün için geri çağırma duyurusu yayımlanmışsa

Hangi Belirtilerde Ödül Kesilmeli?

Yeni ürün verildikten sonra aşağıdaki belirtiler görülürse ödül kesilmeli ve kedinin durumu izlenmelidir:

• Kusma
• İshal
• İştah azalması
• Karın ağrısı veya huzursuzluk
• Belirgin gaz
• Kaşıntı
• Pati yalama
• Kulaklarda kızarıklık
• Yüz çevresinde kızarıklık
• Dışkıda belirgin değişiklik

Belirtiler tekrarlıyorsa veya 24 saat içinde düzelmiyorsa veteriner hekimle görüşülmelidir. Yavru, yaşlı veya kronik hastalığı bulunan kedilerde daha erken değerlendirme gerekebilir.

Aşağıdaki belirtiler acil yardım gerektirir:

• Solunum güçlüğü
• Yüz, dudak veya dilde şişme
• Boğulma belirtileri
• Aralıksız öğürme
• Çökme veya bayılma
• Şiddetli halsizlik
• Tekrarlayan kusma
• Kanlı ishal
• Şiddetli karın ağrısı
• Tamamen yemek yemeyi bırakma

Sık Yapılan Hatalar

Parça sayısını kalori yerine kullanmak

Her ürünün parça büyüklüğü ve enerji yoğunluğu farklıdır. “Günde beş tane” gibi genel bir sayı bütün markalara uygulanamaz.

Hafif olduğu için kalorisiz sanmak

Dondurularak kurutulmuş parçalar hafiftir; ancak suyu uzaklaştırıldığı için küçük hacimde yoğun kalori taşıyabilir.

Ödülü tam mama yerine vermek

Tek içerikli tavuk veya ciğer ödülü, tam ve dengeli kedi maması değildir. Uzun süre ana öğün olarak kullanılması besin eksikliği ve dengesizlik yaratabilir.

“Çiğ” ve “dondurularak kurutulmuş” ifadelerini aynı sanmak

Her freeze-dried ürün çiğ değildir; ancak bazıları çiğdir. Üretim yöntemini ve ürünün ısıl işlem durumunu etiketten kontrol etmek gerekir.

Dondurularak kurutmayı sterilizasyon sanmak

Nem uzaklaştırılsa da bütün mikroorganizmaların yok olduğu varsayılmamalıdır. Çiğ ürünlerde hijyen kuralları uygulanmalıdır.

Diğer ödülleri hesaba katmamak

Krem ödüller, diş ürünleri, sofra yiyecekleri ve mama topperları da günlük yüzde 10 sınırına dâhildir.

Topper miktarını sürekli artırmak

Kedi zamanla yalnızca yoğun ödül kokusu bulunan mamayı kabul etmeye başlayabilir. En küçük etkili miktar kullanılmalıdır.

Islatılmış ürünü uzun süre dışarıda bırakmak

Su eklenen ürün hızla bozulabilir. Yenmeyen kısım bekletilmemeli ve kap temizlenmelidir.

Büyük parçaları gözetimsiz vermek

Hızlı yiyen veya diş sorunu bulunan kedilerde büyük parçalar boğulma riski oluşturabilir. Ürün uygun büyüklüğe bölünmelidir.

Tedavi mamasının üzerine kontrolsüz eklemek

Böbrek, üriner, gıda alerjisi veya gastrointestinal hastalık için kullanılan veteriner diyetleri, eklenen ödüller nedeniyle hedeflenen etkisini kaybedebilir.

Duruma Göre Ne Yapılmalı?

Sonuç

Dondurularak kurutulmuş kedi ödülü; eğitim, oyun, mama üzerine küçük bir lezzet dokunuşu veya ara sıra ödüllendirme amacıyla kullanılabilir. Ancak hafif ve küçük görünmesi, sınırsız verilebileceği anlamına gelmez. Ürünün ödül mü, topper mı yoksa tam mama mı olduğu kontrol edilmeli; çiğ içerikli ürünlerde mikrobiyolojik risk ve hijyen kuralları göz önünde bulundurulmalıdır.

Günlük miktarı parça sayısına göre tahmin etmek yerine kedinin enerji ihtiyacı ve ürünün kalorisi üzerinden hesaplayın. Bütün ödüllerin toplamı günlük kalorinin yüzde 10’unu aşmamalı; kronik hastalığı, fazla kilosu, gıda alerjisi veya bağışıklık sorunu bulunan kedilerde ürün seçimi veteriner hekimle yapılmalıdır. Kusma, ishal, kaşıntı, yüz şişmesi, boğulma veya solunum güçlüğü gelişirse ürünü vermeyi bırakın ve belirtilerin şiddetine göre veteriner desteği alın.

Sık Sorulan Sorular

Dondurularak kurutulmuş kedi ödülü sağlıklı mı?

Uygun içerikli bir ürün, sağlıklı bir kediye ölçülü miktarda verildiğinde kullanılabilir. Ancak ödülün sağlıklı olması, tam mamanın yerini alabileceği veya sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmez.

Kediye günde kaç tane freeze-dried ödül verilir?

Sabit bir parça sayısı yoktur. Günlük enerji ihtiyacının en fazla yüzde 10’u bütün ödüllere ayrılmalı ve bu değer ürünün parça başına kalorisine bölünmelidir.

Dondurularak kurutulmuş ödüle su eklemek gerekir mi?

Ürün etiketi kuru kullanıma izin veriyorsa su eklemek zorunlu değildir. Diş hassasiyeti veya doku tercihi nedeniyle az miktarda su eklenebilir; ıslatılan ürün uzun süre bekletilmemelidir.

Yavru kediler dondurularak kurutulmuş ödül yiyebilir mi?

Yaşına uygun, küçük ve kolay çiğnenen ürünler çok sınırlı miktarda verilebilir. Ana besin mutlaka tam ve dengeli yavru kedi maması olmalı; çiğ içerikli ürünlerin enfeksiyon riski dikkate alınmalıdır.

Freeze-dried raw kedi ödülleri güvenli mi?

Dondurularak kurutma işlemi ürünü mutlaka steril hâle getirmez. Çiğ ürünlerde mikrobiyolojik risk bulunabileceği için el, kap ve yüzey hijyenine dikkat edilmeli; bağışıklığı zayıf kedilerde veteriner görüşü alınmalıdır.

Dondurularak kurutulmuş ödül ana mama yerine kullanılabilir mi?

Yalnızca “complete” veya “tam ve dengeli” olarak formüle edilmiş ürünler, kullanım talimatına göre ana öğün olabilir. “Treat”, “topper” veya “complementary” ürünler ana mamanın yerini almamalıdır.

Açılan freeze-dried kedi ödülü nasıl saklanmalı?

Paket sıkıca kapatılmalı ve ürün serin, kuru, güneş görmeyen bir yerde tutulmalıdır. Islak elle temas ettirilmemeli; nemlenen, küflenen veya kokusu değişen ürün kullanılmamalıdır.